BAZA WIEDZY

Rodzaje organizacji pozarządowych

W Polsce są zarejestrowane blisko 143 tysiące organizacji pozarządowych. Różnią się one ze względu na charakter prowadzonej działalności czy kształt strukturalny. Jak zatem podzielony jest trzeci sektor w Polsce?

Według standardów europejskich, o organizacjach pozarządowych możemy mówić wtedy, gdy dany podmiot:

  • Nie jest częścią struktury administracji państwowej, rządowej czy samorządowej
  • Nie jest stale finansowany z budżetu państwa
  • Nie jest organizacją polityczną, religijną czy gospodarczą, związkiem pracowników i pracodawców oraz nie działa pod nadzorem tego typu organizacji

Organizacje pozarządowe są prywatne i powstają z inicjatywy ich założycieli, jednocześnie działają w interesie publicznym.  Dwie najpopularniejsze formy organizacji pozarządowych to stowarzyszenia i fundacje. Zdecydowaną przewagę ma jednak ta pierwsza forma prawna.Na jedną fundację przypada mniej więcej pięć stowarzyszeń. Warto podkreślić, że w naszym kraju istnieje blisko 50 tys. organizacji, zaliczanych do szeroko pojętego sektora pozarządowego, które nie są ani stowarzyszeniami, ani fundacjami. Są to np. koła gospodyń wiejskich, spółdzielnie socjalne, kółka rolnicze czy instytucje kościelne.

Fundacja to forma prawna, której istotnymi elementami są kapitał, przeznaczany na określony cel, a także statut zawierający reguły dysponowania kapitałem. Oprócz określenia celu fundacji, fundator powinien przeznaczyć na ten cel pewien majątek, tzw. fundusz założycielski. Mogą się na niego składać pieniądze, papiery wartościowe, rzeczy nieruchome i ruchome oddane dla fundacji. Działalność podmiotu musi jednak ograniczać się do zadań społecznych, szczególnie takich jak ochrona zdrowia, oświata i wychowanie, opieka i pomoc społeczna, kultura i sztuka czy rozwój gospodarki i nauki. W 2018 roku było zarejestrowanych blisko 22 tysiące fundacji.

Stowarzyszeniem nazywamy dobrowolny i trwały związek grupy osób. Jest to najpopularniejsza forma organizacji pozarządowych działających w Polsce. W naszym kraju istnieją dwa główne rodzaje stowarzyszeń: zwykłe – które zrzeszają przynajmniej 3 osoby, nie prowadzą działalności gospodarczej i nie osiągają zysków; zarejestrowane – tworzy je minimum 15 osób, są zobowiązane do uchwalenia statutu, który określi zakres ich działań oraz władze stowarzyszenia, są zarejestrowane w KRS i mają osobowość prawną. Definicja stowarzyszenia zgodnie z ustawą: „jest dobrowolnym, trwałym i samorządnym zrzeszeniem o celach niezarobkowych, samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności, opierając ją na pracy społecznej członków”.

Szczególnym przykładem organizacji pozarządowej jest spółdzielnia socjalna. Wprawdzie jej członkowie prowadzą wspólne przedsiębiorstwo i osiągają zyski, jednak głównym celem jest reintegracja zawodowa członków spółdzielni. Ich liczba nie może być mniejsza niż 5 i nie może przekraczać 50.Działalność statutowa spółdzielni socjalnej sprowadza się do wsparcia społecznego i zawodowego dla swoich członków. Spółdzielnia może również prowadzić działalność pożytku publicznego oraz korzystać z pomocy wolontariuszy.

Dzieląc organizacje ze względu na profil ich działań możemy wymienić organizacje:

  • Opiekuńcze – świadczą usługi dla wszystkich potrzebujących pomocy
  • Przedstawicielskie –reprezentują interesy jakiejś grupy np. społeczny komitet mieszkańców osiedla
  • Samopomocy – działają na rzecz członków swojej organizacji
  • Hobbystyczne – grupa osób rozwijająca swoje pasje np. związek wędkarzy
  • Zadaniowe – wypełniają konkretne zadania, np. sprzątanie w określonym miejscu
  • Mniejszości – reprezentują interesy mniejszościowych grup narodowościowych czy religijnych
  • Tradycyjne –o szerokiej formule działalności
  • Ad hoc – tworzone jednorazowo, dla konkretnej akcji, mające charakter doraźny

 

Przyjmuje się, że około 70-75% zarejestrowanych organizacji aktywnie prowadzi działalność. W Polsce działa więc blisko 90 tys. stowarzyszeń i fundacji. Dodatkowe kilkadziesiąt tysięcy to inne formy prawne, należące do trzeciego sektora. W ich działalność zaangażowanych jest około 4 milionów Polaków. Pomimo różnic w strukturze czy profilu działania organizacje pozarządowe łączy jedno – cele społeczne. Nie pracują dla własnego zysku, ale przede wszystkim dla dobra wspólnego.

 

Paweł Skibniewski

 

 

Background vector created by rawpixel.com – www.freepik.com

Pokaż więcej

Powiązane artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Back to top button
Close